“MÙA THƯỜNG NIÊN”: HÀNH TRÌNH THĂNG TIẾN THIÊNG LIÊNG GIỮA ĐỜI THƯỜNG
Vatican News (16/01/2026) – Sau lễ Chúa Giêsu chịu phép rửa, Giáo hội chính thức lại mùa Giáng sinh để bước vào mùa Thường niên – giai đoạn sử dụng lượng lớn nhất trong năm phụ vụ, với 33-34 tuần. Sự chuyển đổi này được nhận biết rõ ràng qua việc thay đổi sắc phục vụ từ màu trắng sang màu xanh lá cây, đồng thời không gian thờ phượng nơi các nhà thờ cũng trở lại nhịp điệu sinh hoạt ổn định hơn sau đại lễ.
Mùa Thường niên không phải là “quãng nghỉ”, mà là hành động hoàn toàn kịch tính Chúa Kitô qua nhịp sống hằng ngày. Đây chính là thời điểm để các tín hữu hiện thực hóa lời Chúa bằng sự hiển nhiên trong cầu nguyện và trau dồi nhân đức qua những hành động cụ thể nhất.
Sự thành công và Bản chất Phụng vụ của mùa Thường niên
Ngược lại hành trình hai thiên niên kỷ, mùa Thường niên là kết quả của một quá trình hóa học phục vụ đầy sống động, khởi nguồn từ tâm điểm là Chúa nhật – “Ngày của Chúa”. Trong truyền thống Giáo hội sơ khai, mỗi Chúa nhật được cử hành như một lễ Phục sinh hàng tuần. Niềm vui Phục sinh ấy lớn lao đến các phẩm chất tín hữu từng bị cấm ăn chay và quỳ gối trong ngày này. Thánh Augustinô giải thích tư thế chính là “để tôn kính sự phục sinh” , còn Thánh Basiliô coi đó là “dấu chỉ chúng ta đã ngủ dậy cùng Chúa Kitô để hướng về cõi trường sinh” .
Cấu trúc cấu trúc của tuần lễ tăng dần định hình rõ ràng hơn từ thế kỷ VI dưới thời Thánh Grêgôriô Cả, sau đó đạt bước vào năm 788 khi đan sĩ Alcuin biên soạn thêm các lời nguyện cho các Chúa nhật sau lễ linh hiển và Hiện xuống. Tuy nhiên, phải đến cuộc cải cách tổ lớn của Công đồng Vaticanô II, vị thế “hạt nhân” của ngày Chúa nhật mới thực sự được khôi phục. Hiến chế Sacrosanctum Concilium , số 106 nhấn mạnh: “Chúa tể là ngày lễ đặc biệt phải được đề cao và sâu sắc vào lòng đạo đức của các tín hữu… vì đây là nền tảng và cốt lõi của cả năm dịch vụ” . Do đó, các nghi thức khác không được ưu tiên hơn lễ Chúa nhật để đảm bảo an toàn niềm vui và ý nghĩa của ngày nghỉ lễ này.
Về bản chất, Thường mùa niên là thời gian để ngâm tiền hoàn thiện Phục sinh đang hoạt động giữa đời thường. Luật pháp tổng hỏa về năm Phụng vụ (1969), số 43 đã khẳng định: “Trong các tuần lễ này, Giáo hội không cử hành một khía cạnh đặc biệt nào về huyền ảo Chúa Tranh; nhưng đúng hơn, Giáo hội tranh hành chính kịch Chúa Kitô trong sự mãn nhãn của Người, nhất là trong các ngày Chúa n hật”. Như vậy, thay vì tập trung vào một biến cố riêng lẻ, mùa Thường niên mời các tín hữu tôn vinh toàn bộ huyền học độ xuyên suốt nhịp sống hằng ngày.
Giải thích mã ý nghĩa của từ “thường niên”
Một điểm thú vị trong lịch sử Phụ vụ là cụm từ “mùa Thường niên” hoàn toàn không xuất hiện trong ấn bản gốc Latin của Sách Lễ Lễ 1969. Thay vào đó, Giáo hội sử dụng thuật ngữ Tempus per annum – nghĩa là “thời gian xuyên suốt năm”. Đây là một khởi đầu mới mẻ phá bỏ cách gọi truyền thống dựa trên các Lễ Lễ Hiển Linh hay Hiện xuống, từ đó thiết lập một khối phục vụ duy nhất. Mục tiêu của sự thay đổi này là tạo ra những Chúa nhật ở “trạng thái tinh khiết”, nơi cộng đoàn cử hành toàn bộ bí mật nhiệm Chúa Kitô thay vì chỉ tập trung vào một cạnh cụ thể.
Đồng thời, Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ cũng làm rõ nguồn gốc tên gọi m mùa Thường niên . “Thường niên” không có nghĩa là ‘bình thường’ hay ‘không có gì đặc biệt’. Từ tiếng Anh thông thường bắt nguồn từ tiếng Latin rdalis , có nghĩa là ‘được đánh số’ hoặc ‘theo thứ tự’. Do đó, các tuần lễ trong mùa Thường niên được tính theo số tự để có thể thực hiện trình tự liên tục của thời gian phục vụ.
Nhà nghiên cứu Michael Foley cho rằng thuật ngữ “mùa Thường niên” thực chất được Pierre Jounel – cộng tác viên của Đức Tổng Giám mục Annibale Bugnini (1912–1982) – kiến trúc sư chính của cuộc cải cách Phục vụ Roma sau Công đồng Vatican II – được đưa vào sử dụng lần đầu tiên từ năm 1969.
Dưới góc nhìn sâu hơn, Michael Foley lập luận rằng khi sử dụng thuật ngữ này, Pierre Jounel đã hình dung về một “Nghi thức chung của các mùa Phụng vụ” ( Ordinary of Seasons ), tương tự như “Nghi thức Thánh lễ” ( Ordo Missae ). Trong một thánh lễ, “Nghi thức chung” là những phần cốt lõi không bao giờ thay đổi (như Kinh Thương Xót hay Lời nguyện truyền phép…), đóng vai trò trò chơi khung xương chắc chắn cho toàn bộ buổi cử hành. Trong ý nghĩa này, mùa Thường niên đóng vai trò như một “khuôn bản mẫu” cho sự thịnh phượng – một nền tảng vững chắc và không thay đổi để từ đó các đặc tính đặc biệt của mùa Vọng hay mùa Chay được bổ sung vào.
Tuy nhiên, dù hiểu theo nghĩa “thứ tự” để thấy một đời sống đức tin có mục tiêu, hay nghĩa là “bản mẫu” để thấy tính chất không đổi của huyền nhiệm nghiên cứu độ, mùa Thường niên vẫn luôn tràn đầy sức sống. Sắc xanh lá cây chủ đạo của mùa này chính là biểu tượng của sự tăng trưởng, đổi mới và hy vọng. Đây là lúc chúng ta nhìn thấy Chúa Kitô như một Cứu Độ hoàn hảo, mời chúng ta khám phá sự khám phá sự sống hiện diện của Người trong từng nhịp sống bình dị nhất.
Thánh Josemaría Escrivá từng khẳng định mạnh mẽ: “Thiên Chúa đang gọi bạn để phụng sự Người trong và từ những điều bình thường… Có điều gì đó thiêng liêng, điều gì thần linh ẩn giấu trong những câu chuyện bình thường nhất, và việc khám phá ra nó tùy thuộc vào mỗi người”. Ngài nhấn mạnh rằng chính “Cuộc sống hằng ngày chính là chất liệu bình thường để tạo nên sự thiện thiện”. Vì vậy, mùa Thường niên không phải là quãng thời gian “nghỉ giải lao” từ đời sống thiên nhiên, mà là cơ hội giá để ta gặp gỡ Chúa qua việc làm sạch nhà cửa, lao văn động phòng, hay trong sự đá yêu thương thương dành cho những người thân yêu ngay tại gia đình mình.
Đối diện với “ s tự hai mặt” và b í quyết định hành hóa đ ời thường
Mùa Thường niên không chỉ là thời gian phục vụ mà còn là dịp để chúng ta phản tỉnh về những mối quan hệ gần gũi nhất. Tác giả Whitney Hetzel – một người mẹ có 27 năm kinh nghiệm giáo dục 9 người tại gia – đã chia sẻ một thực tế đầy trăn trở về mà bà gọi là lối sống “hai mặt”. Đó là trạng thái khi chúng tôi diễn ra một vẻ ngoài hoàn hảo trước xã hội nhưng lại đánh mất sự tử tế trong chính nội tâm và tổ ấm của mình. Bà thú nhận: “Thực tế, tôi cảm thấy hơi thở lòng khi nghĩ về điều này, vì tôi biết đôi khi mình cũng mắc lỗi sống hai mặt”.
Whitney nhận ra sự kiên cường này qua những chi tiết rất đời thực: bà cảm thấy có thể dễ dàng mỉm cười tử tế với một người lạ ở siêu thị hay đồng nghiệp, nhưng cử chỉ nhỏ bé lại trở lại nên khó khăn khi dành cho chính chồng hoặc các con của mình. Trích dẫn lời một linh mục, bà đặt ra câu hỏi: “Thường thì chúng ta không thực sự nhìn thấy những người ở ngay trước mắt mình. Tại sao những người ở bên cạnh ta hằng ngày trong các hoạt động đời thường lại đôi khi là những người ta bỏ bê nhiều nhất?” Trò đùa ở chỗ chúng tôi có thể vồn vã qua điện thoại với những người xa lạ, nhưng lại sẵn sàng trêu chọc bạn đời sau một ngày mệt mỏi.
Để vượt qua sự “hai mặt” và thánh hóa những mối mối tương quan này, Thánh Teresa Calcutta nhắc nhở: “Chúng ta hãy yêu thương nhau như Thiên Chúa yêu thương mỗi người chúng ta. Và tình yêu này bắt đầu từ đâu? Trong chính ngôi nhà của bạn. Hãy yêu thương nhau ngay trong chính gia đình mình. Tôi muốn các bạn hãy tìm kiếm những người nghèo ngay đây, trong nhà chính của mình. Và trước hết, hãy bắt đầu yêu thương ngay tại đó”.
Trong cuốn Nhật ký , số 201, Thánh Faustina Kowalska chia sẻ một kinh nghiệm thiêng liêng để giữ trái tim luôn nồng ấm tình Chúa giữa mọi hoạt động. Ngài nhấn mạnh: “Dù đang ở cùng những người khác, trái tim con vẫn luôn kết hợp với Người. Khi ngủ, con mồi cho Người từng nhịp đập tim trái mình; khi thức, con đắm mình trong Người mà không nói một lời… Sau đó, con cố gắng làm cho Chúa Giêsu đi qua con đến với người khác dễ dàng hơn. Con đi khắp nơi với Chúa Giêsu. Sự hiện diện của Người đồng hành với con mọi nơi”.
Khi thực hiện phương pháp kết hợp liên lỉ với Chúa Giêsu như Thánh Faustina, chúng ta sẽ nhận ra người phục vụ thân không còn nặng nề. Thay vào đó, nó trở thành một đặc ân để Chúa Giêsu có thể yêu thương họ thông tin qua chính hành động của chúng ta trong suốt mùa Thường niên.
Gợi ý thực hành “Sống đạo theo c hu kỳ Phụng vụ”
Biến thể tuần lễ của mùa Thường niên thành một hành trình thăng thiên thạch, tác giả Lindsey Weishar và chuyên gia về đời sống Phục vụ gia đình Kendra Tierney đưa ra những mẹo ý cụ thể về công việc “Sống đạo theo chu kỳ Phụng vụ”, giúp đưa tinh thần kinh đức tin vào từng nhịp sống thường nhật.
Hành trình này có thể bắt đầu ngay từ việc chăm chút cho không gian sống, làm cho ngôi nhà hòa nhịp với Giáo hội bằng cách thay trải trải bàn thờ gia đình sang màu xanh lá cây, hoặc đặt một chậu cây xanh nhỏ nơi góc cầu nguyện như biểu tượng sống động cho sự tăng trưởng của hạt giống đức tin.
Song song với đó, công việc học hỏi Lời Chúa cần được chú ý thông tin quan trọng qua việc chọn một sách Tin cụ thể, nghĩ ra hạn như Tin khuyến mãi theo Thánh Mátthêu trong năm nay, để nghiên cứu nghiên cứu chiều sâu và ghi lại những cảm nghiệm quý giá vào một cuốn nhật ký cầu nguyện. Để huyền nhiệm Chúa thực hiện thẩm định sâu vào lịch sử cuộc đời, mỗi người được mời cố gắng dành ít nhất 15 phút hoặc một giờ Chầu Thánh Thể mỗi tuần, tạo nên những khoảng lặng cần thiết giữa nhịp sống thường ngày.
vị trí hơn, “thực đơn” của đời sống đức tin vẫn có thể trở thành nên “ngon lành” và gần chặt thông qua các truyền thống gia đình, nơi công thức nấu ăn liên quan đến cuộc đời các vị Thánh được thực hiện, ví dụ như cách Kendra Tierney tổ chức Lễ Nến vào ngày 02/02 với bánh crepes và những ngọn sáng bóng tối để nhớ về ánh sáng hiện diện.
Cuối cùng, trong thời đại số, họ cũng khuyên chúng ta cũng nên tận dụng công nghệ như một phương tiện tiện lợi để thăng tiến thiêng liêng, cân hạn như lắng nghe podcast về giáo lý hoặc sử dụng các ứng dụng để lắng nghe nhạc thánh ca và các bài suy niệm Lời Chúa hằng ngày, biến chiếc điện thoại thông minh thành một công cụ hữu hiệu để kết nối với Thiên Chúa mọi lúc mọi nơi.
Mùa Thường niên chính là thời điểm để đức tin được rèn luyện ngoài “công trường” của cuộc sống thực tế. Đây không phải là mùa của sự tạm bợ hay những khoảng trống vô nghĩa, mà là mùa của sự bền bỉ, của tình yêu trung hiển thị trong những điều bình bình nhất. Xin cho màu xanh của hy vọng và sự sống luôn được làm mới trong tâm hồn mỗi người hữu hữu, để mỗi tuần lễ thường niên trôi qua không chỉ là một con số khô khan, tầm thường, mà là một bước chân vững chãi hơn trên hành trình cùng Chúa Giêsu tiến về hạnh phúc vĩnh cửu.
Nguồn: vaticannews.va/vi